Abdülkerîm Müderris’in Mevâhibü’r-Rahmân İsimli Tefsirinin Mukaddimesinde İşlediği Başlıklar Bağlamında Kur’an İlimleri’ne Yaklaşımı

İlâhî kelâmın muradını anlayabilme faaliyeti olarak tefsir, en kıymetli ilim dallarından biridir. Zira bu ilim, göklerin ve yerin yaratıcısı olan Yüce Allah’ın (c.c.) mesajını çözümleyerek insanlığa sunmayı hedefler. Bu amaç doğrultusunda Kur’an’ın mânalarını idrak ederek insanlara ulaştırmak adına büyük çabalar sarf eden İslâm bilginlerinin ve hassaten müfessirlerin çalışmaları takdire şâyandır ve şükranla anılmaktadır. Bu uğurda, geleceğe değerli eserler miras bırakmış önemli şahsiyetlerden biri de, zorlu yaşam koşulları ve yoğun mücadeleler içerisinde şekillenen uzun hayatını Irak coğrafyasında ilim tahsil ve tedris faaliyetlerine adayan Abdülkerîm Müderris’tir. Aklî ve naklî ilimlerde kazandığı derin birikimi ile yüzün üzerinde kıymetli eser kaleme alarak ilim dünyasında derin izler bırakmıştır. Bu kıymetli eserlerden biri olan Mevâhibü’r-Rahmân fî Tefsîri’l-Kur’ân adlı telifi, çalışmamızın odağıdır. Yedi cilt olarak kaleme alınan bu eser, müfessirin güçlü ilmî altyapı ve kapsamlı kaynak kullanımıyla şekillenmiştir. Müellif, başta klâsik literatür olmak üzere, çağdaş dönem ilmî kaynaklarına da, başvuru ve atıflarla eserinde yer vermiştir. Mevâhibü’r-Rahmân’ın en belirgin özelliklerden biri de, onun Kur’an ilimleri perspektifidir. O, sadece âyetlerin metinsel anlamlarını açıklamakla kalmaz, aynı zamanda Kur’an ilimlerinin çeşitli disiplinlerine dair detaylı yorumlar da sunar. Buradan hareketle, öncelikle müfessir ve bahis konusu eseri hakkında öz bilgi verilmiştir. Ardından eserdeki Kur’an ilimleri yaklaşımı, mukaddimede yer verilen başlıklara mahdud kalınarak ele alınmıştır. Müderris, net bir ifade ile belirtmiş olmasa da, “her müslümanın bilmesi gerekli” olduğuna işaret ettiği bu ilimlerin tümünün Rivâyet temelli olduğu söylenilebilir.

Anahtar Kelimeler: Müderris, Mevâhibü’r-Rahmân, Tefsir,  Kur’an İlimleri.